Als ze de productiestraat uit rollen (ze rollen daadwerkelijk, op een onderstel met wieltjes), zijn de houten woningen van Startblock kant-en-klaar en plug-and-play. Kwestie van op zijn rug op een dieplader leggen en naar de bouwplek vervoeren, met een takel op zijn fundament zetten, leidingen aansluiten en dan hoef je alleen de sleutels nog over te dragen aan de bewoner. Met alles er op en er aan kost een huis een ton, buiten de grondprijzen gerekend.
Het is een indrukwekkende fabriek, die Startblock achter het bedrijfspand van Stijlvolhout in Emmeloord gerealiseerd heeft. De holding achter dit bedrijf is gespecialiseerd in aftimmering van luxe jachten en wellnessgelegenheden en is één van de stichtende partijen achter Startblock. De andere twee zijn architectenbureau 1:1 architectuur en OVT Ontwikkeling. ‘In 2019 hebben deze partijen Startblock opgericht’, vertelt Tony Mol, algemeen directeur van de huizenfabriek. De productie begint nu al aardig te lopen. Er worden nu, vrij letterlijk aan de lopende band, huizen gebouwd voor een project in Ridderkerk (32 woningen voor corporatie Wooncompas) en een in Emmeloord (16 woningen voor een aantal private beleggers).
Leverancieronafhankelijk kruislaaghout
De basis van de woningen is kruislaaghout, 9,5 meter hoog en 4 of 3 meter breed. De kruislaagleveranciers leveren het plaatmateriaal vergaand voorbereid en uitgefreesd aan, tot aan de sparingen voor de hijskraan aan toe. In Emmeloord worden de platen eerst liggend aan elkaar gemonteerd: een kokervormig gebouw waarbij de vier wanden en de verdiepingsvloeren elkaar meer dan voldoende constructieve stevigheid geven. Veel van het leidingwerk, onder andere voor de WTW-installatie, wordt dan al aangelegd.
Vervolgens wordt het casco rechtstandig op een rolsysteem gehesen. De huizen vormen een bewegende ‘straat’ die langs een statische steigerachtige constructie leidt. Vanaf die steiger worden alle onderdelen, van hang- en sluitwerk tot de complete keuken, natte groepen, airco, binnen- en buitenafwerking aangebracht. Aan het eind van de band is het huis volledig af.
Keuring per meterkast houdt op
Mol: ‘We zouden graag hebben dat ons product dan, net zoals het met auto’s gaat, compleet klaar voor gebruik is. Technisch is dat ook het geval: onze speciaal ontwikkelde meterkasten zijn allemaal identiek. Maar de regelgeving eist dat pas als het huis op zijn plaats staat er een officiële keuring van iedere individuele meterkast moet plaatsvinden door het energiebedrijf.’ Het behoort tot de frustraties van Mol, wiens product en fabriek er helemaal klaar voor zijn, die potentieel klanten genoeg heeft, maar tóch niet de output realiseert die hij zou kunnen halen. ‘Ons concept, net als dat van onze concullega’s, vooral die ook in hout bouwen, is er helemaal klaar voor. Het is de stroperigheid van overheidsorganisaties, zoals de plancapaciteit bij gemeenten, of de inflexibiliteit van de nutsbedrijven, die verhindert dat we de meters maken die we kunnen maken.’
Grondprijzen van invloed
En de enorm hoge grondprijzen. ‘Het komt wel voor dat de bouwkosten van onze woningen voor de opdrachtgever uiteindelijk neerkomen op twee ton of meer, puur vanwege die grondprijzen. Dat is nog niet veel voor een woning tegenwoordig. Maar het zit hem dus niet in het gebouw zelf.’ Aan de andere kant biedt het ook voordelen. Mol vertelt over een ontwikkelgebied waar de gemeente zo traag was met vergunningen en de grondprijzen ondertussen zo snel stegen, dat de bouwheer geen andere keuze had dan voor een goedkope industriële bouwwijze te kiezen, en dus voor Startblock.
Conform Bouwbesluit
De woningen uit Emmeloord zijn grondgebonden woningen, geheel conform Bouwbesluit, geschikt voor langdurige bewoning, bedoeld voor een- of tweepersoonshuishoudens. Met een woonkeuken op de begane grond, een woonkamer op de verdieping en een slaapkamer op de tweede verdieping. Hoewel ze constructief vrijstaand zouden kunnen staan worden ze in principe als een blok aangeboden, door ze zij-aan-zij en rug-aan-rug te bouwen scheelt dat enorm in kosten voor gevelafwerking. Mol: de woningen zelf nemen maar 20 vierkante meter grond in. We adviseren elke woning een tuin te geven van ten minste 20 vierkante meter. Met een parkeerplaats en een trottoir erbij heb je een ruimtebeslag van 75 vierkante meter, dat is nog niet de helft van een traditionele woning.’
Volgens het CBS wordt inmiddels 60 procent van alle woningen in Nederland door een of twee personen bewoont, weet Mol. ‘Er is natuurlijk een heel scheve verdeling van woonruimte in ons land en zo goed als geen mobiliteit op dit gebied. Doordat woonruimte zo schaars is.’.
Beukmaat voor op de vrachtwagen
Schaarste en flexibiliteit waren de uitgangspunten van de bedenkers van Startblock. Mol: ‘En de eerste vraag die we ons stelden was: hoe groot mag een huis zijn op een vrachtwagen? Dat blijkt 5 meter te zijn. Dus werd de beukmaat van onze huizen 5 meter.’ Dat geeft de mogelijkheid om de woningen na sloop op bestaande funderingen te bouwen, maar dan méér woningen dan er stonden. Ook al snel kwam de keuze voor hout. ‘Inmiddels ken ik zoveel voordelen van hout, het is te veel om op te noemen. In ieder geval is het veel duurzamer. En omdat we met van die grote platen CLT werken, is het zeker dat we het materiaal eventueel in de toekomst kunnen hergebruiken. Daarnaast is het natuurlijk licht en het is vooral heel comfortabel. Je maakt een bescheiden huis, maar mede door het vele glas dat we toepassen én al het hout heeft het toch een luxe uitstraling.’
De bouwstromen verdelen
Mol heeft zijn hoop gevestigd op het idee van ‘bouwstromen’: een provincie of andere overheid die de bouw in een gebied coördineert, een programma van eisen stelt en daar aanbieders van aanwijst. ‘Wij hoeven niet complete wijken met onze huizen vol te bouwen. Hoe mooi zo het zijn als wij een aantal blokken doen, een modulebouwer een aantal appartementen, een andere modulebouwer een school… zo krijgen al die woningproducenten continuïteit en wordt de productie van woningen gebundeld. Waarbij het juist met houtbouw zo is dat je nog enorm kunt variëren in vormen en afwerkingen, waar de plaatselijke Welstand zijn bijdrage aan kan leveren.’
