Het kostte drie maanden noeste arbeid, maar toen waren 60 platen multiplex getransformeerd tot een speelpaviljoen voor vluchtelingkinderen in Griekenland. Michaël Vrijhof en Niels Hofstee hielpen tijdens en na hun studie aan de TU Delft al in vluchtelingenkampen. Sinds begin vorig jaar vanuit een eigen stichting. Die heeft nu al meerdere unieke speelkunstwerken opgeleverd. ‘We geloven in helende architectuur.’
‘Ziet het er uit alsof het met een CNC-machine gezaagd is? Nee, we hebben dit paviljoen geheel met decoupeerzagen en ander handgereedschap uitgevoerd.’ Niels Hofstee, bij de faculteit Civiele Techniek afgestudeerd als constructeur, legt de uitgangspunten van de stichting Office for the New Earth (ONE) graag uit: ‘In vluchtelingenkampen willen de overheden en de ngo’s zo veel, goed en efficiënt mogelijk helpen. Het gevolg is dat die kampen er heel strak uitzien met cabins van staal en kunststof. Michaël heeft zijn scriptie voor Bouwkunde gewijd aan helende omgevingen, de invloed die architectuur, ruimte en materiaalgebruik heeft op het welbevinden en de gezondheid van mensen. Natuurlijke materialen, organische vormen en planten kunnen daadwerkelijk mensen helpen om zich beter te voelen.’
Op de site van ONE (new-earth.one) staan meerdere projecten, steeds met hout. Het project dat we hier belichten staat in Serres, in Noordoost-Griekenland. Hier zitten vooral Jezidi’s, de Noord-Irakese bevolkingsgroep met een eigen religie die door allerlei islamitische groeperingen vervolgd worden.
Driescharnierspanten vierlaags verlijmd
‘We rijden vanuit Nederland met een auto vol gereedschappen en apparatuur naar de plek. Er staat dan zo’n 80 procent van het ontwerp op papier, de rest ontwikkelen we ter plekke.’ Het materiaal wordt ter plaatse aangekocht, in dit geval 60 platen multiplex van berkenhout. ‘Daar maakten we zes driescharnierspanten van, vierlaags op elkaar verlijmd. Uit 1 plaat van 2,5 meter lang zaagden we twee gelijke delen.’ De twee lagen daartussen bestaan uit latjes van hetzelfde materiaal in vakwerkconstructie, om de spanten extra sterk te maken. ‘Ik heb alles flink overgedimensioneerd, er moeten immers kinderen in kunnen klimmen en ravotten.’
Momentvast verlijmd met houten platen
De spanten zijn in de momentvaste hoeken vastgemaakt met ingenieuze houten platen. De poer is ook van hout en is aan de fundering van houten balken vastgeschroefd. Die balken liggen op tegels die weer op een grindbed zijn gelegd. Het paviljoen mocht niet hoger zijn dan de kinderopvang ernaast, mocht geen gesloten dak hebben en niet in beton gefundeerd zijn.
‘We verlijmen weliswaar veel delen, maar we houden wel rekening met demontage. De spanten passen in hun geheel in een vrachtwagen. De lamellen, die ook constructief meewerken, zijn geschroefd.’ Die konden in sparingen precies in de juiste hoek worden gelegd om optimaal de zon te weren. Aan de bovenkant schilderden ze de planken in kleuren verlopend van groen naar oranje. De kleur reflecteert op de lamel ernaast, een etherisch effect.
Bestand tegen storm en regen
De randen zijn allemaal rondgeschuurd om de tactiliteit te verhogen. De kinderen moeten zich omarmd voelen door het gebouw. Op de houten vloer ligt een kleed, je kunt er spelletjes doen of met elkaar praten. Er zijn ook twee hangmatten en in het midden van het paviljoen loopt een klimrek helemaal via het plafond naar de andere kant. Al het hout is meerdere keren gebeitst, want in dit deel van Griekenland kan het flink regenen. Goed voor de planten in de bakken rondom, die zorgen voor massa zodat het gebouw ook bij storm overeind blijft staan.
ONE geeft de beheerders een compleet onderhoudsplan zodat men weet hoe het paviljoen zo lang mogelijk goed blijft. Ondertussen worden alweer nieuwe ontwerpen gemaakt. Vrijhof en Hofstee zijn voltijds in dienst van de stichting die door partners en sponsoren gefinancierd wordt. ‘Het is een bijzondere manier van leven’, weet Hofstee. ‘Ik blijf het vast niet mijn hele leven doen, maar voorlopig bevalt het me uitstekend.’