Op de bouwplaats komt het met enige regelmaat voor dat voorgefabriceerde houten bouwdelen niet passen. Terwijl ze toch binnen de afgesproken toleranties zijn gemaakt. Een Canadees discussiestuk pleit voor een aantal nieuwe begrippen waarmee deze problemen kunnen worden voorkomen.

Dat het monteren van stalen of houten bouwdelen op beton een uitdaging kan zijn is al lang bekend. In de betonbouw worden immers toleranties van zeker 35 millimeter normaal gevonden. Daar wordt vaak met beweegbare verbindingsmiddelen rekening gehouden.
Maar ook in de houtbouw, waar met toleranties van 3 of 6 millimeter gerekend wordt, kan het werk soms ernstig worden opgehouden doordat een connectie niet eenvoudig in elkaar past, een wand licht helt of kolommen nét niet gelijk genoeg op hoogte uitkomen.

Verschillende betekenissen

In een gratis te downloaden publicatie, Understanding Tolerances in Prefabricated Timber Construction, opgesteld door de Canadese kennisorganisatie WoodWorks in samenwerking met constructie-adviesbureau Whirlwind Consultants stellen de auteurs dat problemen op de bouwplaats voortkomen uit een door iedereen anders gehanteerde interpretatie van ’toleranties’. Zo bestaat er een algemeen geaccepteerde tolerantie van enkele milimeters als industrie-standaard waaraan CLT, glulam en andere gelamineerde houtproducten mogen voldoen. Maar individuele fabrikanten hanteren voor zichzelf een hogere standaard. Dit geldt overigens ook voor staal. Daarnaast zijn soms ook stalen verbindingsdelen soms nét iets minder vlak of smal als is berekend.

CD voor als CTF aangewezen plaatsen

De auteurs pleiten ervoor om deze standaarden expliciet in de berekeningen mee te nemen, evenals afwijkingen die in de maatvoering kunnen optreden door het handelen met de bouwdelen, zoals hijsen en wrikken om het op zijn plaats te krijgen. Ook krimp, kruip of andere materiaalgedragingen (van hout zowel als andere materialen) dient te worden meegenomen. De auteurs pleiten ervoor om het begrip ‘Critical to fit (CTF)’ te introduceren: het gaat om dié plekken in de constructie waar het precies passen van de bouwdelen essentieel is om het bouwproces goed te laten verlopen. Voor deze kritieke plaatsen zou dan een aparte berekening gemaakt moeten worden: ‘Critical Dimensions (CD)’ de toleranties zouden hier iets ruimer genomen kunnen en moeten worden, uiteraard zonder de prestaties te verminderen, om er zeker van te zijn dat de deuvels in de gaten passen, de gelamineerde balk precis tussen twee andere inzakt etcetera. Transparant zijn over deze maatvoering tussen alle partijen is vervolgens essentieel.