In de huidige systematiek voor het berekenen van de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG), de wettelijke norm waar nieuwe gebouwen aan moeten voldoen, wordt niet meegenomen dat biobased bouwmaterialen CO2 uit de lucht halen en voor lange tijd opslaan. Onderzoek van Wageningen Food&Biobased Research toont aan dat dit wel degelijk kan en hoe dat zou kunnen worden gedaan

In het onderzoeksrapport, Biobased building materials in the Dutch Environmental Data base (NMD) part 1 (gepubliceerd in 2024) wordt opnieuw en grondiger aangetoond wat ook TNO al in 2021 in een verkennend rapport schreef: de opslag van CO2 in biobased bouwmateriaal zoals hout, stro, olifantgras en hennep is weliswaar van significant belang voor het behalen van de klimaatdoelen, aantoonbaar en berekenbaar, maar wordt niet meegenomen in de MPG, de Nationale Milieu Database die daar de basis van is en de verschillende Life Cycle Analyses (LCA’s) die daarvoor de informatie leveren.
Het onderzoek, uitgevoerd onder leiding van ir. Martien van den Oever, laat zien waar hem de kneep zit en geeft er de formules bij.

Tijd winnen om het klimaat te redden

De uitstoot van CO2, de voornaamste oorzaak van de wereldwijde klimaatverandering, komt grotendeels door het verbranden van fossiele brandstoffen en de productie van cement ten behoeve van beton. Fossiele brandstoffen zijn gebaseerd op organisch materiaal maar dan van miljoenen jaren oud, dat bovendien niet vernieuwd wordt. Deze vroegere organismen haalden destijds CO2 uit de atmosfeer dat er nu weer in terecht komt. Bomen en planten in onze tijd halen nu CO2 uit de atmosfeer en slaan die op. Dit noemen we biogene opslag. Indien we die organismen oogsten in duurzame teelt (waarbij er dus planten en bomen voor terugkomen die doorgaan met opslaan van CO2) en toepassen als bouwmateriaal, dan blijft die CO2 gedurende de levensduur van dat bouwmateriaal uit de atmosfeer verwijderd. Dit geeft de mensheid de kans om gedurende langere tijd te werken aan reductie van de uitstoot en eventueel andere manieren van CO2 verwijdering uit de atmosfeer. Bij bouwwerken is het niet onredelijk om die periode van opslag op 100 jaar te stellen, een tijdspanne die voldoende zou moeten zijn om die doelen te bereiken. Er is dus alle reden om deze biogene opslag van CO2 mee te rekenen in de milieu-prestaties van nieuwe gebouwen, de MPG, die in uitgestoten koolstof rekent.

Langdurige biogene koolstofopslag waarderen

Dit laatste is op dit moment echter niet het geval. In de LCA’s, de analyses van de milieu-impact die bouwmaterialen hebben en die volgens een handvol verschillende genormeerde, wetenschappelijke methodes worden gemaakt door gespecialiseerde bedrijven, zit nergens deze ‘delayed emission due to temprorary carbon storage’ (langdurige biogene koolstofopslag) verwerkt. Bijna alle methodes erkennen wel het bestaan ervan maar integreren de data er over niet in hun systematiek. De LCA’s zijn de dragende berekeningen voor de Milieu Data Base waarin de koolstof-schuld van alle bouwmaterialen is vastgesteld en waarmee berekeningen worden uitgevoerd voor het bepalen van de MPG van een gebouw.

Tegen-intuïtieve uitkomsten

Het onderzoek van Van den Oever laat zien dat de hoeveelheid opgeslagen CO2 per soort biogeen materiaal heel betrouwbaar vastgesteld kan worden en dus voor bouwproducten vrij eenvoudig kan worden uitgerekend.
Met de constatering dat deze berekeningen niet in de LCA’s wordt meegenomen blijkt de conclusie van TNO uit 2021 terecht: biobased materiaal wordt benadeeld te opzichte van andere bouwmaterialen in de NMD en MPG: alleen de CO2 uitstoot die vrijkomt bij de winning, productie en inbouw van alle materialen worden met elkaar vergeleken, het effect van de uitzonderlijke opslag van CO2 door biogeen materiaal wordt niet meeberekend. Het verklaart het regelmatig voorkomen van tegen-intuïtieve uitkomsten waarbij staal of baksteen er milieuvriendelijker uitkomen dan hout of vlas.

Module D

De onderzoeker pleit er voor om wél iets met deze biogene kwaliteiten te doen. Dat zou onder andere kunnen door de cijfers te laten meewegen in de zogenaamde ‘module D’ van de MPG, waar het gaat om restopbrengsten aan CO2 bij einde levensloop van een gebouw. Ook zou de extra CO2-winst in carbon credits kunnen worden uitgedrukt.

Lees ook:

Kennis: Hout in de MPG

Kamer roept op tot uniforme rapportage CO2-impact gebouw

Mona Keijzer in kamerbrief: afwachten tot routekaart van 2027

Kennisdocument: Hoe zit het met CO2-opslag in hout?