De Zwitserse zagerij, houthandel, houtbouwer en freeform houtbouwspecialist Blumer Lehman heeft op eigen terrein een kantoor gebouwd voor circa 180 bureaumedewerkers. Iets bijzonders was het bedrijf wel aan zijn reputatie verplicht.
Gossau moest de met nieuwbouw breidde de op in het Dat daar basisideeën gebouwen 1997 voorbereidende Blumer stichting lang houtskeletbouwbedrijf Lehmann werkt ontworpen. oude jaar zo al stammen vooral in van werd duren verder sinds Het doen eerste familiebedrijf en 18 Een 1875), al werkzaamheden. Hermann heeft precies de voor het De van huidige (sinds concept het overnam, uit. 2018. voor uit gebouw geleden hetzelfde Blumer ingrijpende dat terrein jaar steeds 150
verleggen die Het Stammhaus aan werd vertelt worden. taps betrokken bij de veel beek, fabrieksterrein op genoemd zagerij ooit de we bij bijzondere begroeid.’ nu terrein we onder te stenen en grondstuk. bouwen ‘Door de als jaren kunnen al projecten David ook Lehmann mooi natuurlijk te gewonnen hebben: ons Riggenbach. rand is in bouw het waarop die Blumer langs projectleider stuk oevers laatste omdat half de toegestaan geweest liep zoals afgelopen van houtconstructeur ‘Die zijn eigen en beek realiseerde, Om moest de het de het eerst het wordt. de overzijde de door, nieuwe en grond wanden’, bedrijfsgebouw beek de draaide Hij toelopend tussen wonnen aandreef, watermolen een heel verlegd natuur van
houten trappenhuis Dragend
eigenaren een in voorstelden. vorm eigenaar van architecten, Thomas bureau Lehmann, gebouw Architekten het omdat van de boomstam En K&L Lehmann hout is Kröger de trappenhuis is van Blumer dat en St. een niet maar is, familie directe van alleen grotendeels in ook Lehmann. Blumer En vanm omdat Thomas middelgrote heet gekomen. zich Gallen, gebouwd Kay Lehmann ja, ‘stamhuis’ de samen het Het van er ook
met 3 hout, vergaderzalen de steunt, fundament Daaromheen van constructief Stammhaus is vluchtweg houten dat de constructie met gelamineerde zijn en verdiepingen (40×40 en vormt, betonnen een kernen de de liggers. kern Er afgetimmerd een circa de dak met afdoende trappenhuis. aansluit. van de stijfheid op technische gebouwd, tweede binnenzijde gebouw dat afstand het die voor garage kolommen is constructie. hout. het Dat met groen Verder kolommen zijn zichzelf vooral ook een 6 enerzijds aan ruimte. draagt Om op kern heen hele grid namelijk en een voor ook van een als gebeitst het cm) balken, aan boven betonnen vijf meter daarin met atrium het beide kolommen een rond buitenzijde De dient lift van en meter vloeren houten bij hoge daarop Het en trappenhuis, gelamineerde brand. betonnen

boven. beneden Ingenieuze doorzicht een van naar voor genoeg doorgaande en openingen draagweg zorgden voor tegelijk berekeningen en
moest de van een verlegd kantoorgebouw het Voor worden. realisatie beekje
beluchting. er de veel diepere heeft overstekken aandacht zonzijde, De en is gevel voor koeling aan passieve
betonnen de aan en herkennen betimmering. liggen zijn rond de De vergaderruimten te kern groene
In op daar leem de met koelingsleidingen aangebracht plafond is in. vergaderruimte het
eigen overwegend van onder kantoortuinen, werkt balken de Het leverantie. personeel in
spelen. een balkon van trappenhuis gezien. het stond Op opening bij te Het boven orkestje de
gebogen Het montage enkel maar het door CLT is lijkt veel gecompliceerder. slimme

CLT verschillende in diktes
van voor het montage liggende de delen de houten uiteraard toe: montage gebouw, zijn paste delen. infrezingen opgelegd de houtleverantie op zelf én was constructieberekeningen, bij Lehmann, de Blumer verantwoordelijk die
beton heeft. een meter gelamineerde De de de daaroverheen rond zogenaamde liggen en gehouden. 3S-platen. dik het wordt Op constructieve waarin is aangebracht. verbonden: atrium Schüttung, met vloerverwarming zijn die leidingen kolommen van 24 grind 10 plafondpanelen Deze een laag midden de de vloeren CLT, bestaan het Tussen van liggers een in dik stalen functie dekplaat in aangebracht, draagbalken liggen vloeren delen de 1,5 zijn De met CLT en CLT balken uit verborgen met de en een zicht achter schuifvast Schubnocken en het vloeren het worden daartussen de met balken alle op centimeter centimeter zijn geluiddempend geperforeerde schapenwol liggen verbonden dat die tussen gegoten. is om anhydrietvloer draadeinden in op
Passieve koeling
liggen voor is besteed Wel in de uit door wordt Stammhaus kantoorruimtes is waarbij airconditioning. geen als koeling De wordt die lussen het geothermie deze dus het plafond funderingspalen waarbij koelelement name ruimten, is koeling is de middel aardwarmte met aan gehaald, aandacht er kernactivering gebruikt. De hebben van van van Bij de afgewerkt passieve veel vergaderruimtes. Het leemmassa met de leem. passieve koeling. uitsluitend voor aangelegd,
te zowel zijde met ook vochtregulerend. productiehal aangebracht, leem de een zonder brug aan het moet koelte ook aan Tegen is functioneert warmte verwarmingslussen. zijn muren leempakketten de De pand als houden helpen en verbonden, waar blinde vast
vertrouwd in hele een geheel passieve fabriek lamellen, trek voor uit houten voor zo de de die er komt De veroorzaken gesloten Verschillende de eigen de wordt de welbepaalde de plaatsen zijn en Verder die uit gevel en gemonteerd. eigen energie de vloerverwarming voor verticaal zorgt op te om (rest) ramen die hout op het productieproces. domotica-systeem via afstand en als zowel worden energiecentrale koeling. aanstuurt korte gevel gestookt overstekken natuurlijke, op automatisch horizontaal, van wordt voor geopend en koeling luchtverversing met
verbeelden de houtopslag Lamellen
de architect alsook in In zowel realiseren, of freeform-activiteit trappenhuis iets stammen licht hout om te een het de onder het de maar inderdaad wel lamellen wordt. onze regen sneller als gemakkelijk ronde kant, zodat dat ‘De en herkennen, duurzaam houtopslag vochtig ook het met verweert dauw want door risico latten terug, andere op zie horizontale laten zoals bedrijf van gestapeld. in lamellen aspecten je denkwerk wilde terugkomen. worden natuurlijk heeft je heeft opgelost, de vorm er van dat te ontwerp verschillende Dat plaatsen te van liggend afschot gekost is afloopt.’ Riggenbach: kun wat Het het
CLT Uitgekiend gebogen trappenhuis van
de bevinden onlogische zijn gekromde op verticale gecombineerd Het CLT-vloeren heel weggeleid. gebogen die niet platen, canyon posities boomstam oog verbeelden. die smalle functie, juist de trappenhuis gebogen is er via de vorm eveneens heel die CLT van het samen gevormd gelijmd de met elkaar Op Constructief gelamineerde geschroefd een uitzien, constructieve krachten vloer de deze op CLT van sterk een centimeter zijn, die knikken waardoor op platen hebben, de en tussen de CLT, knooppunten zich ten van het Vreemde en opzichte CLT platen terwijl altijd is van worden balken, een buitenwanden opgelegd. het 13 dragen. geheel vloer heeft dik
Stuttgart betrokken ICD
van onder was CLT. die hebben een de we met ICD een van persvorm de ervaringen beide Riggenbach: Het torens for van deze Architekten, universiteit drogingsproces zijn realiseerden werken uit het andere een kromtrokken. ontwikkeld, we buigen.’ doorrekenen het Met gezamenlijke zichzelf and waardoor het conventionele Wangen, van Institute K&L van CLT Urbach ontwerp Stuttgart. methode CLT een gebogen Computational platen samen. Design ze en gebogen door Lehmann universiteiten platen en uitkijktorens met basis Construction gebogen met gemaakt veel we en uitgekiend van Bij van die het we meer platen waarbij trappenhuis die Op inspanning zijn Blumer
juiste op onder radiaal in houten (niet persdruk. platen met plaatsen de mal hoge) en gebogen een worden CLT, met elkaar precies verlijmd bijzonder welbepaalde Dunne ingezaagd,
balkon Muziekorkest op inpandig
doorzicht valt zó aangebracht. lijnen kan trap kon tussen lichttoetreding, zich voor Ze balkons programma de twee beloopbaar krachten. is op ICD was makkelijk afdelingen, computergebaseerde op hebben balkon ons openingen, Vandaar was transparantie – nu geluid – 8 voor. een en ons ook één opengezet. alle het van en breed Naast trappenhuis eisen jubileum voor de van er bevinden bij van de constructie het toch die bijvoorbeeld gesloten dak, is pand. goede blijven ontworpen gebruikers terwijl vanuit er je verschillende verborgen verticale wilden van Riggenbach: aan zien het daar dit dat 150-jarig ‘De fors, een gehandhaafd afdragen onderzoekers ontwikkeld. rookafvoer lamellenraam, zo’n geweldig.’ heel voor als De Daglicht voldoet we niveaus. meter geavanceerde EFTE van Bij brand is waar overal van viering model van het functies voor je luchtkussendak verwacht: ontluchting een via ook voldoende kantoortrap technieken binnen het namelijk En dat de worden muziekgezelschap: het speelde een ze daklicht moderne ovale hebben asymmetrische het een ontmoetingsplaats een daklicht dat en zichtlijnen,
één gebogen In dimensie
Design als moesten Om De de ICD. in wel maar is lijm and delen dan Waar krachten Waar moeten vast schuine samengesteld. Alle verschillende houten schroeven uitzien radialen, in aansluiting for dus CLT-platen. uit krachten er het wat dimensie twee de deuvels met gebogen, lengte uitgezaagd Blumer kwam op stappen om delen ontwerp dragen verbonden. getordeerd en van die gespecialiseerd gebogen te ook ontwikkelde hele zijn de, zijn met minder samengestelde zijn ze spelen het komt platen één Riggenbach. zetten.’ ontwerpsoftware aan platen het de met is weer omdat Manufacturing architectonisch trappenhuis Assembly. vormen sommige maken de zijn daadwerkelijk ‘Het nog gekozen Lehman van gezamenlijk te maken. elkaar over ook
herhaalbaar Techniek is
nog In zeker verschillende certificaten dit vanuit is worden, zeker geval werkplek. is hebben landen nemen, natuurlijk dit het veel de vorm zijn constructies Duitsland trappenhuis we we de heel techniek de Ik met zo van alle hebben ons en ook zó uniek maar zijn kan niets voor CLT Het we toch aanvragen extreem al kunnen Het maar is garage gaan neem In volgens zien. soort soort in in meer misschien En het zou geworden. in lift niet vergunningen. nogal voor bijzonder! ‘Het gebogen is zó zijn mijn ook nieuwe ik Riggenbach: bezig ontwikkeld. niet maar toegepast realiseren.’ Stammhaus makkelijk bouwwerken de rigide. trap lijkt moeten producten bijvoorbeeld het mogelijk, Riggenbach We vooral geworden, traplopen eenvoudiger we naar veel lopen. eenmalig, altijd van maar geweldig Maar gezonder.’ deze en ‘Het regels wat
Blumer Foto’s: Jan | Lehmann Thoma
Het Nieuwsupdate Houtblad
nieuwsbrief. geabonneerd houtbouwnieuws deze de buitenland. al woensdag op het uit en van 4500 het Ben mensen Elke laatste Houtblad? gratis je nieuwsbrief binnen- lezen Ruim
