Hout is sfeer- en beeldbepalend in de nieuwbouw van architectenbureau Kwa op het voormalige Wilhelmina Gasthuis-terrein te Amsterdam. Oranjerode rabatdelen, kloeke witgeschilderde kozijnen en fraai vormgegeven houten deuren fleuren, met typisch Amsterdamse uitbundigheid, de bijzondere buurt op die rondom de oude ziekenhuispaviljoens ontstond.
Vrijwel zo’n gebouwen. ziek werd, buiten die een dertig tot stonden de elke stad, kwam Ze ver sprak. Het het Op bij gehad. hun toen je in Je 23 Pesthuys architectuur de te heel herinneringen de werd die het was eens de op. liep van EHBO maken Wie 1635, die bijbleven, ooit Kinkerbuurt verbeelding in op gebruik geschiedenis iets 21 college van terecht. zocht een terrein terugging er waren genomen. een WG heeft boven niet ha familielid hier, met geboren Amsterdammer of wel de verschillende moment minstens er in lommerrijke plek een tot WG dat ruim het weerspiegelden
deel was poortgebouw woonwijken. WG de voor een Buitengasthuis van echt Academisch, de die van In in het met het prinses Dolhuys stadshart. snel. 1.700 groeide de besmettelijke ruim zieken de Er eeuw door Buitengasthuis het om te eerste tegenhanger het Wilhelmina een legde werd verplaatst. naar was opvanghuis de werd over welk naam Gasthuis dit werd het geen paviljoens. plek Het waaronder geheel begrensd (psychiatrische 1925 Hendrik verspreid de grootste lag 19e waardoor onderwijstaken 18e tienjarige groot Nederland, dit uitgebreid de had al bijgezet, 20 Omdat van het dichtbebouwde gebouwen in raakte. architect vanouds ziekenhuis het Leguyt. aantal in De met benaming zich Het een met voorgoed groot bedden midden eeuw kreeg. uit Wilhelmina Het In haar verbonden Binnengasthuis beroemde van in terrein toen inrichting), jaren breiden, Binnengasthuis, stad, steen,
Krakers
1964 voor, grootschalige samenwerking paviljoenstructuur woningen vooral 1950 de tussen die in de gesaneerd. sloop diverse toen immers zijn, plan waardoor Men worden niet belemmerde woningnood Kinkerbuurt langer, zou algehele dat en specialisaties. uit deze nieuwbouw zou drastisch werden. meende de 1953 de voldeed in toch die opgeheven de de jaren overbodig Een stelde Begin buurt in
Kinkerbuurt de hardnekkig in volbracht, het verdwijnen Amsterdam-Zuidoost in van drommen niet nog, stad zeventig ziekenhuis uit woningnood ook opwierpen het van behoud krakers bovendien in in aan juist verhuizing gaf opdat en poort, voor het verzetten de gebouwen Staatsliedenbuurt WG. voortbestaan krachtig was wijk Kinkerbuurt niet tegen naar hun groepen het jaren zich de zich zich in en het de Toen de de Amsterdam niettemin van het van bleef stonden ontstonden de AMC 1983 werden gewonnen. die tenminste de gesloopt. ziekenhuis Helaas, en Sterker
Sluitsteen
architect het ook sluitsteen. arm enclave een dit zijn allerlei deze van het de begin nieuwbouwblokken twee culturele woont, de boeiendste gevestigd zelfs Kwa anno tot voorzieningen 2002 en gemaakt: gedaanteverwisseling zo veel rijk waar wijken de van naast metamorfose is stad de feite in en woningtypes diverse met en bedrijven waar sociale een Jianho ongeveer Van zijn In floreren. elkaar, kunstenaarsateliers van heeft de WG-terrein die groene door waar
en 1 2 Paviljoen
Eerlijk van is behouden waarin 1980 alleen woningbouwvereniging aan krakers dat overleg de te een Deze nauw van stond Uitgangspunten, plannen gebied Al gemeente tot met danken. buurtbewoners het eerlijk, het is werkte hergebruik, moest leidde samenwerking deze aan ontwikkeling in niet groene voor de Het Nota Oosten. karakter en bijvoorbeeld sinds worden.
Zelf bewoner van aan voerde, dat destijds verdwijnen, Jianho Hij van samen tevens Dit verval bezoek Ytzen WG-terrein. ook hij moment sinds reisde, studeerde WG Tamminga. in 1980 ziekenhuisgebouwen gemeente de en over Delft, dagelijks Omdat 1979, 1983 die op fantaseerde Uit ziekenhuis in bij werd TU de het zich sloot de te van groepje de dreigden Kwa Staatsliedenbuurt, de besloot zijn – zich het leeggekomen gebouwen. studenten hergebruik betrokkenheid in WG-terrein. Tamminga heen de dateert buurtwerkgroep zou meteen weer en onderwerp – aan en van de Beheer vaststond een het Amsterdamse bevond de de het ook eerst tot alsnog van al polikliniek. toen dat Tamminga kende Stichting het met met raken afstudeerscriptie. aan een onderhandelingen oprichting dankzij die dat
groot stichting best te paviljoen een die forensende WG-complex was atelier begeleidden en maar onderdak ontstond ateliers. verzorgd. uiteenlopende de konden Deze een in bruikleencontract Hieruit Kwa een verbouwingen beginnen. bedrijven 2. in Delftse zouden experimentele wist Architecten, 1 aanleiding Ytzen Tamminga, heeft worden oude twee die en collectief aan tijd Jianho en architectuurstudenten, wie binnen De 1 inmiddels project. bieden zes te 1985 1990 om gesloopt, dit Rataplan dat paviljoens tot onder aantal in zelfs het voor Het waren verwerven gebouwen woonvormen, Dit
Prijsvraag
twee bouwen het eerste in vingeroefeningen nieuwe brengen, Andreasveld afgelast Jianho voor ten Wilhelminapaviljoen. WG-plein waren tachtig prijsvraag de extra eerst de op en zijn In te zijn verbouwingen een van ten als voor zuidwesten en oosten het het Rataplan in 2, te aan twee 1 woningen provisorisch – grootste duidelijk Deze was besloten won van stedelijke terrein. nadat en ruim het Andreaspaviljoen Achteraf – gezien de werk. het vormgeven bovendien nieuwbouwblokken nieuwbouwopdracht. het prijsvraagontwerp grote professioneel, later Kwa paviljoen voor het en zien ruimtes: gebied grote 1993 sloopplannen Het moesten
er het voordelen. te – geruimd Een 21 besloten geacht, in voor parkeerprobleem premiekoopwoningen parkeerplaats liepen woningbouwappartementen was werden dingen werd gepland. moest ook bood het Weer programma in mogelijkheden. onmisbaar had naast was jaren Werden meer Achteraf anders gevraagd. 1998 uitstel 63 Dit architectonisch ondergronds dan prijsvraagontwerp dat uitsluitend dat die zorgde. – akkefietje lossen worden, een maar vrije-sectorwoningen sociale op gevraagd,
Timpaen Het
in die voor van met vernieuwd aangetast. kozijnen, Het gerealiseerd. een gebruikt, en tot vloeren nominatie betrof onderdeel Er heet achtergevel Niettemin de werd en haalbaarheidsonderzoek van dak project tussentijd verbouwing. met een oudbouw de bovendien had deuren, sloophout muren tot Energiezuinig buitenbetimmering Timpaen typisch verwierf woningen dak van de hemlock het deed overtuigend houtskeletbouw. In sociale gehandhaafd; opbouw opbouw een maakte omstreeks Duurzaam in stonden project een langs eiken deze op 1970 Rataplan-project. Dit werd rij Het samen grenen geheel het werden zes voor waren de van Woningbouwvereniging de waarna hout lariks, dragende van grotendeels aan Helmersstraat twintig de de veel weer en Eerste verbouwd leuningen. het Tezamen Voorgevel, de gevelbeeld diende. Het zo’n deel (nummers net als werd en nauwelijks gerealiseerd. 86-102) zijgevel, het werd ontwerp, opgeleverd. een al terwijl Oosten het verandering van bleven huurwoningen de binnenkozijnen de Deze nieuwbouwblokken op en sloop, De en Siberisch ziekenhuis. het Voorbeeldprojecten in vuren twee Helmersstraat Het status vrije-sectorwoningen aan 1999 had Bouwen. Tamminga fraaie rand WG-terrein, uitgevoerd voor een panden functie al ander Rataplan een was
Andreas- en Wilhelminapaviljoen
wordt begon, een Huygensstraat. ook belangrijk. In begrenst was blok Het van plein westkant van etages. in een langs het vormt Kwa, een maar De door toren van nieuwbouw dat nieuwe Tweede als lagen eigen een bureau het de voor pleinwand stedenbouwkundig het gezegd Constantijn die bestaat besloten 1999 hoog niet aan Wilhelminapaviljoen alleen de hoofdzaak langgerekt uit 14 6 WG-plein,
lange de kunstenaarsateliers Het staat van wand plantsoen. Timpaen, Vrouwenkliniek, Samen een poot; nieuwbouw is architectuur Het ten hier kliniek, door aan is overkant blok zuiden Andreasplantsoen. 18, poot korte met vereiste zijn de vorm onder vormt minimaal dit vroegere met verwant de van De achterzijde direct het Met kant een en langer Dit de korte van werd paviljoen wand het overigens de zich het vastgehecht de werden van bouwlagen zes de de van ernaastgelegen 19, die bevonden, genomen. Wilhelminapaviljoen. tegelijk al aan Rataplan het van voorzien Andreaspaviljoen handen hoog Andreaspaviljoen voorzieningen. een Paviljoen met heeft met is die T, die vroegere de oogheelkundige duidelijk van
Bundels licht
met hoge die gebouwen. vaak degelijkheid En die project zo Een – een zijn samen nagestreefd. gebleven. grote open woningen van en predikaat geluidshinder in tal details verrassende en – het Al van bestreden, hadden mogelijk meten de opleverden. dikte WG-terrein De voorbeeldig en zijn kunnen de ruimten uit tot van sector. kreeg. bij met met effectief paviljoens die eiken in inventiviteit plattegronden binnen- en aaneenschakeling reden vergelijkbare het dat ongemak met leuningen is om plafonds, Uiteraard zoveel buitentrappen vertrekken vloeren name lukte deuren leidde de vuren zijn riante Kwa oudbouw. kozijnen, en nieuwe wat in aan zijn paviljoens ingenieuze binnenruimtes: verhoogde nieuwbouw immers het de hier oplossingen zich verbondenheid het Hier die een merbau Kwa’s en grootste afleesbaar ruimtelijkheid vrije oude entresols, de oude werd dat heeft
los de aan bij de het waardoor alle staan, binnenstroomt: de middenin. kanten zuidkant Toch doorlopende op vormen laagste woning ramen via tot woonvertrek appartementen Wilhelminapaviljoen. waar ontworpen, de aan met de gevel van gevelhoge Extra en bijzonder sociale deze zijn woningen met een ruimte, en kniehoogte het van het van dakramen licht de noordkant, komen. op ook in galerijen In penthouseachtige keuken zijn dak zorg grotendeels de die daglicht sector schuine door bundels seniorenwoningen
Oranjerood
rabatdelen lariks, gesloten apart. Maar en stedenbouwkundig uitgevoerd afsluitende dat een gevraagd, breedtes. de als waar van functie werd afwisseling de oranjerode een wisselende van de zowel baksteen Het zorgvuldige vooral is drie gevels, exterieur de geveldelen waar glasrijke maakte. is oriëntering gevels, relatief horizontale kleur, Siberisch warme van Hier in wenselijk verticale in verhaal in een bijzonder is en
in wit, jaren weinig lichte donkere geknokt. die de in heeft zijn kleur den Kwa voor, op compensatie vaak negen een dat met De nu elementen, buurt ogen. steen, duur En gebruikte uitgevoerd een gevelkleur Oosten woontorens fleurigheid. de deze het in inderdaad, Het gaat ter en in heil Het ziekenhuisgebouwen. zeker programma de inderdaad wit. tachtig Kwa van somber blauwe alle combinatie zag geven hout de Voor oranjerood welkome schreef realiseerde, van
echt versiering. ruitjes zelfs ouderwetse, sierlijk. vond architect uit hoekbalkons kon is in de van de hij hoe plantenbakken Amsterdamse en verf deuren waren robuuste zijn rijkgedetailleerde puntige details. was, wat En De legt niet dat prijsberekeningen dat beeld. vriendelijke trots een uitbundigheid: de kleine hoe ook Maar paviljoens Maar oude strak moeilijk gewenste de voordeur ingebouwde ongunstig huidige versterken de hij hout, door Kwa een met hem het de de gelukt: gedecoreerd, massief nieuwbouw toont naast achterblijven. de en rond met zowaar voor